Дәрілік өсімдіктердің сулы және этанолды сығындыларының Psoroptes cuniculi кенесіне қарсы салыстырмалы акарицидтік белсенділігі

Аннотация

Psoroptes cuniculi бұл қоян шаруашылығында айтарлықтай экономикалық шығындарға әкелетін, қояндарда псороптоз тудыратын ең көп таралған патогендерінің бірі. Синтетикалық акарицидтерге экологиялық таза баламаларды табу қажеттілігінің артуына байланысты дәрілік өсімдіктердің акарицидтік қасиеттерін зерттеу перспективалы зерттеу саласы болып табылады. Бұл зерттеудің мақсаты зертханалық жағдайда дәрілік өсімдіктердің сулы және спиртті сығындыларының Psoroptes cuniculi кенесіне қарсы акарицидтік белсенділігін салыстырмалы түрде бағалау.

Зерттеу нысандары Mentha piperita, Origanum vulgare L., Thymus vulgaris, Ferula foetida, Cinnamomum cassia (L.) D. Don, Curcuma phaeocaulis Valeton және Eugenia caryophyllata Thunb. сығындылары 200, 500 және 1000 мкл/мл концентрациясында болды. Теріс бақылау ретінде 1% диметилсульфоксид ерітіндісі пайдаланылды, ал 1, 2,5, 5, 10 және 20 мкл/мл концентрацияларындағы перметрин оң бақылау ретінде қызмет етті. Акарицидтік белсенділік кене өліміне негізделіп, бағаланды. Нәтижелер Крускал-Уоллис сынағы арқылы статистикалық түрде өңделді.

Экстракция әдісінің өнімдердің тиімділігіне айтарлықтай әсер ететіні анықталды. Орташа алғанда, этанолды сығындылар сулы сығындылармен салыстырғанда кене өлімінің жоғары болуына әкелді (сәйкесінше 30,33% және 19,70%; P < 0,01). Ең айқын акарицидтік белсенділікті Eugenia caryophyllata Thunb. спиртті сығындысы көрсетті, ол 1000 мкл/мл концентрациясында 100% өлімге әкелді, ал сулы сығынды тек 28% өлімге әкелді. Ең жоғары концентрациядағы Cinnamomum cassia (69%) және Curcuma phaeocaulis (48%) спиртті сығындылары да жоғары тиімділік көрсетті. Mentha piperita, Origanum vulgare, Thymus vulgaris және Ferula foetida сығындылары акарицидтік белсенділіктің айтарлықтай төмен екенін көрсетті.

Бұл нәтижелер Eugenia caryophyllata, Cinnamomum cassia және Curcuma phaeocaulis этанол сығындыларының Psoroptes cuniculi үшін балама емдеу әдістерін әзірлеу үшін табиғи акарицидтік қосылыстардың көздері ретінде жоғары әлеуетін көрсетеді. Олардың практикалық тиімділігін растау үшін терапиялық тиімділігі мен қауіпсіздігін бағалауға бағытталған in vivo зерттеулерін жалғастыру қажет.